Welk putje van de woningmarkt?

Asterdorp gold in de jaren dertig van de vorige eeuw als het putje van de woningmarkt. Wie ontoelaatbaar werd geacht voor een normale nieuwbouwwoning belandde in dit opvoedingsdorp. En mocht bij goed gedrag doorstromen naar een normale gemeentewoning. Verreweg de meeste inwoners van Asterdorp verlieten het dorp echter voortijdig. Zij wilden niet wachten, of weigerden te figureren in het spel van beleidsmatige vernedering. Maar waar gingen die mensen dan naartoe?

Niet naar een woning van de gemeente of een woningbouwvereniging, daar werden ze niet toegelaten. Een deel vertrok naar een krot of een woonschip maar een groter deel huurde een nieuwe, dure woning op de particuliere markt. En dat is bijzonder: de ontoelaatbaren betrokken woningen die onbereikbaar waren voor de keurige arbeiders. Op de ladder van verheffing sloegen ze de hele sociale woningbouw in één stap over.

huurladder
Nieuwbouw in Amsterdam tussen 1920 en 1940 (GWD staat voor Gemeentelijke Woningdienst)

Zo deed ook Berend Riesenbeck het met zijn vrouw en acht kinderen. Begin 1928 Lees verder Welk putje van de woningmarkt?

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Keppler en de gedwongen winkelnering

fiets-in-regenIr. Arie Keppler, directeur van de Gemeentelijke Woningdienst, was een moeilijk mens. Zoals het bijtje altijd naar de bloem vliegt, koerste Keppler steevast op het conflict af. Daar was namelijk wat te winnen. Ook om kleine zaken kon hij grote ruzie maken, getuige Lees verder Keppler en de gedwongen winkelnering

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Juf Schoorl en de Ranonkelschool

hyperion
Op de gele vlek stond de Ranonkelschool, speciaal voor de kinderen van Asterdorp. Ter oriëntatie: links staat de A’DAM Toren. (Bron: website Hyperion)

Aan de zuidzijde van de Grasweg, dwars op de Asterweg, lag van 1928 tot 1939 de Ranonkelschool, de openbare lagere school waar de meeste kinderen van het Asterdorp naartoe gingen. Ze hadden dubbel geluk. Ten eerste was het lekker dichtbij, ten tweede waren ze Lees verder Juf Schoorl en de Ranonkelschool

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Het tegenovergestelde adres

woning_aan_de_saxenburgerstraat_te_amsterdam_4280131454539145401

Wie woonde op Asterdorp had als adres Asterdorp nummer zoveel. Dat werd al snel een besmet adres, niet handig om te noemen als je werk zocht of een afspraak met een meisje wilde maken. In 1932 kregen de straten bloemennamen maar dat hielp niet. Al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding, dacht de rest van Amsterdam.
Maar waar woonden eigenlijk de notabelen, Lees verder Het tegenovergestelde adres

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

‘Volstrekt te weren’

article.image.104916
Affiche van de CPN uit 1933

Tijdens een bezoek van een hoge rijksambtenaar van Binnenlandse Zaken aan Amsterdam-Noord in het voorjaar van 1933 – het was verkiezingstijd – was hem opgevallen dat er ‘communistische reclamebiljetten’ waren opgehangen aan gemeentewoningen. Dit zinde de rijksambtenaar niet en hij sprak wethouder De Miranda hierop aan. Vergeefse moeite: de wethouder zag het probleem niet. Zijn minister wel. ‘Ik meen goed te doen,’ schreef deze Lees verder ‘Volstrekt te weren’

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Over rijkstoezicht en ‘het gevoelen van Uw College’

voorwaarden voorplaatsingIn de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw moesten woningzoekenden aan bovenstaande voorwaarden voldoen om een sociale huurwoning te mogen betrekken. Als een soort wettekst stonden ze op de achterzijde van elk plaatsingsformulier afgedrukt. Een willekeurige greep uit het postverkeer tussen de gemeente Amsterdam en het Rijk laat zien hoe nauwkeurig per gezin Lees verder Over rijkstoezicht en ‘het gevoelen van Uw College’

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Herkenningsteken

full26820624Elke zomer gingen de kinderen van Asterdorp naar ‘de vakantieschool’. Meerdere dames van middelbare leeftijd vertelden in 1983 over hun ervaringen in de vakantieschool. Ze genoten nog na, die vakantieschool had blijkbaar diepe indruk gemaakt. Het duurde even voordat wij (de interviews deed ik toen samen met Antje Dijk, die later afstudeerde op dit onderwerp) doorhadden waar die vakantieschool zich precies bevond. Wat bleek: Lees verder Herkenningsteken

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Scheefwoner op straat

1284855Zomer 1932. De familie Kreuger woonde prettig op de Hembrugstraat 18′, betaalde keurig elke week de huur en was niemand tot last. Maar nu stond F. Kreuger met zijn gezin en spulletjes op straat. Zijn woning was te krap geworden voor een echtpaar met acht kinderen, oordeelde de gemeente. Bovendien verdiende Kreuger te veel. Hij kon makkelijk ruimer gaan wonen als hij zou willen, met zijn inkomen van f. 35,- per week. Op de Hembrugstraat bedroeg de huur slechts f. 3,80. Maar ja, hij wilde niet weg. “Huurder werd driemaal een andere gemeentewoning aangeboden waarvoor hij bedankte,” schreef de Woningdienst en dus luidde het vonnis: ontruimen.

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

De vlag op de gemeentewoning

wwwopac.ashx

 

 

November 1936 vroeg Keppler aan wethouder De Miranda een standpunt over een netelige kwestie: mag er bij het aanstaande huwelijk van Juliana en Bernard worden gevlagd vanaf gemeentewoningen? De ‘vlaggencommissie’ van de Christelijke Oranje-Vereeniging Amsterdam-Oost wilde dat graag en had hem toestemming gevraagd. Van de christelijke woningcorporatie Patrimonium hadden ze al een positief antwoord ontvangen en ook op alle openbare gebouwen zou de vlag worden gehesen dus wat lette de gemeente om vlaggenstokken aan te brengen op de hoeken van enkele blokken gemeentewoningen?

Keppler vond dit bij uitstek een politieke beslissing: de verhouding tussen de sociaal-democratie en de Oranjes lag immers gevoelig. Het College van B en W hakte de knoop: niet doen. En zo wapperden er op 7 januari 1937 overal vlaggen in de stad met uitzondering van de blokken gemeentewoningen.

 

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Tussen de Joden aan het Javaplein

berlageblokken
Gemeentewoningen bij het Javaplein, eind jaren dertig: ‘bijna uitsluitend bewoond door Joodsche gezinnen…’

Voor elke nieuwe huurder van een sociale huurwoning is apart toestemming van de minister nodig, dat was de afspraak in de jaren dertig (lees meer hierover in Asterdorp, hoofdstuk 9). Soms liep dat spaak. Dan liep de administratie achter op de werkelijkheid. Of ontstond er een discussie tussen Woningdienst en ministerie. Bij het gezin Ter Bruggen was dat allebei aan de hand. Lees verder Tussen de Joden aan het Javaplein

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook